Przejście na taryfę dynamiczną oznacza, że płacimy za energię elektryczną dokładnie tyle, ile wynosi jej cena na giełdzie w danej godzinie, powiększona o marżę sprzedawcy i podatki. Ceny na każdą z 24 godzin następnego dnia są znane już około południa dnia poprzedniego, co pozwala zaplanować zużycie energii.

Do takiej taryfy można dobrać dowolny wariant dystrybucji – całodobowy lub strefowy. W analizowanym przypadku wybrano taryfę G12, w której dystrybucja prądu jest tańsza w godzinach 13:00–15:00 i 22:00–6:00. Około połowy uzyskanych oszczędności pochodzi właśnie z tańszego zakupu energii na giełdzie, a druga połowa – z niższych opłat dystrybucyjnych.

Dzięki temu, że ceny prądu zmieniają się w ciągu dnia, prosument może dostosować pracę najbardziej energochłonnych urządzeń (np. ładowarki samochodu elektrycznego, pralki, bojlera) do godzin, w których energia jest najtańsza – a niekiedy wręcz darmowa lub z ujemną ceną. Co ważne, wcale nie trzeba radykalnie zmieniać swoich nawyków – wystarczy automatyzacja lub prosty harmonogram pracy urządzeń.

Kolejnym krokiem jest uruchomienie magazynu energii, który pozwala:
– gromadzić energię z fotowoltaiki w czasie, gdy jej produkcja przewyższa zużycie,
– sprzedawać ją lub wykorzystywać wieczorem, gdy ceny na giełdzie są najwyższe,
– znacząco ograniczyć zakup prądu z sieci w godzinach szczytu.

W efekcie:
– rachunki za prąd spadają nawet o kilkadziesiąt procent,
– autokonsumpcja energii z PV wzrasta,
– sprzedaż nadwyżek staje się bardziej opłacalna,
– a okres zwrotu z inwestycji w fotowoltaikę skraca się.

Jak korzystać z taniego prądu w taryfie dynamicznej?
W taryfie dynamicznej największe oszczędności osiągniemy, jeśli zużycie energii przesuniemy na godziny, w których prąd jest najtańszy. Chodzi przede wszystkim o urządzenia, które pobierają dużo mocy i mogą działać automatycznie lub z opóźnieniem.

Urządzenia, którymi warto sterować:
– Bojler elektryczny – można go uruchamiać w godzinach niskich cen, by podgrzać wodę tanim prądem.
– Pompa ciepła z buforem – bufor pozwala magazynować ciepło i wykorzystać je później.
– Klimatyzacja – latem może chłodzić bardziej w południe, gdy prąd jest tańszy.
Elektryczne ogrzewanie podłogowe lub piec akumulacyjny – mogą nagrzewać się w nocy i oddawać ciepło w dzień.
– Magazyn energii – ładuje się wtedy, gdy prąd jest najtańszy, a rozładowuje w godzinach szczytu.
– Ładowarka samochodu elektrycznego – najprostszy sposób na przesunięcie dużego poboru na tanie godziny.
Jeśli nie posiadamy takich urządzeń, również zwykłe sprzęty AGD mogą przynieść realne oszczędności:
– zmywarka, pralka, suszarka – uruchamiane w tanich godzinach (np. w nocy lub w południe latem), mogą zmniejszyć rachunki zauważalnie.

Sterowanie drobnymi odbiornikami (np. oświetleniem, elektroniką) nie ma większego sensu – ich zużycie jest zbyt małe.

Jak sterować poborem energii w taryfie dynamicznej?
Sterowanie zużyciem energii nie wymaga codziennego śledzenia cen prądu. Współczesne urządzenia i systemy automatyki potrafią same uruchamiać się w godzinach, gdy energia jest najtańsza lub najbardziej „zielona”.

Coraz więcej sprzętów posiada funkcję automatycznego harmonogramu pracy, którą można łatwo zaprogramować. W praktyce można to robić na kilka sposobów:
– Systemy smart home (np. Zeronest, Fibaro) – potrafią automatycznie włączać i wyłączać urządzenia w odpowiednich godzinach, reagując na ceny energii lub sygnały z sieci.
– Magazyny energii i falowniki (np. SolarEdge) – mają wbudowane funkcje planowania ładowania i rozładowywania baterii w zależności od aktualnych cen prądu.
– Zwykłe harmonogramy czasowe – wiele urządzeń, takich jak klimatyzatory czy ogrzewanie, można po prostu zaprogramować na pracę w konkretnych godzinach (np. nocnych).
– Inteligentne sprzęty AGD – np. zmywarka Bosch może automatycznie uruchomić cykl wtedy, gdy w systemie elektroenergetycznym jest największy udział OZE, czyli zwykle wtedy, gdy prąd jest również najtańszy.

Dzięki takim rozwiązaniom nie trzeba codziennie sprawdzać godzin taniego prądu ani zmieniać przyzwyczajeń – system sam optymalizuje zużycie. W efekcie korzystamy z tańszej energii, odciążamy sieć i zwiększamy udział odnawialnych źródeł w naszym bilansie energetycznym.

Czy bez sterowania też zaoszczędzimy?
Wbrew pozorom, sterowanie poborem energii nie jest konieczne, by płacić mniej w taryfie dynamicznej. Nawet bez planowania pracy urządzeń większość gospodarstw domowych już dziś mogłaby zaoszczędzić, ponieważ średnie ceny energii na rynku są niższe niż te, które obowiązują w standardowej taryfie G11 (czyli tzw. „płaskiej”, z jedną stawką przez całą dobę).

Gdyby nie czasowe zamrożenie cen energii, niemal każdy prosument lub odbiorca domowy płaciłby w taryfie dynamicznej mniej niż obecnie. Co więcej, sprzedawcy prądu umożliwiają swobodne wycofanie się z taryfy dynamicznej – w każdej chwili można wrócić do taryfy regulowanej, z miesięcznym okresem wypowiedzenia. Dzięki temu ryzyko finansowe jest bardzo ograniczone.

Z ekonomicznego punktu widzenia, w długim okresie taryfy dynamiczne powinny być średnio tańsze niż taryfy całodobowe. Dzieje się tak dlatego, że spółki energetyczne oferujące „stałe ceny” muszą zabezpieczać się na rynku hurtowym, kupując kontrakty z wyprzedzeniem i doliczając do nich dodatkową marżę za stabilność i przewidywalność ceny.

Jak zauważa Grzegorz Lot, prezes Taurona, taryfy dynamiczne to produkt przyszłości:
„Taryfa dynamiczna jest trudna, ale z pomocą przychodzi technologia, która będzie klientom podpowiadać, jak się zachowywać. Wierzę, że w perspektywie kolejnych pięciu lat około 60% klientów przejdzie na różnego typu warianty taryf dynamicznych.”

Już dziś widać, że zainteresowanie takimi rozwiązaniami rośnie – tylko w ciągu pierwszych dwóch miesięcy po wprowadzeniu oferty 15 tysięcy klientów Taurona zdecydowało się na przejście na nowy model rozliczeń.

Fotowoltaika + magazyn energii + taryfa dynamiczna = maksimum korzyści

Swoistą wersją „all inclusive” przy wyborze taryfy dynamicznej jest połączenie jej z instalacją fotowoltaiczną i magazynem energii. Obecnie już blisko 100 tysięcy gospodarstw domowych w Polsce dysponuje własnym magazynem energii – większość z nich to prosumenci korzystający z nowych zasad rozliczania, czyli net-billingu.

Taki zestaw pozwala w pełni wykorzystać zmienność cen energii na giełdzie (RDN – Rynek Dnia Następnego lub RCE – Rynek Ceny Energii). W praktyce wygląda to tak:
– w tanich godzinach (zwykle nocnych lub południowych latem, gdy pracuje fotowoltaika) magazyn ładuje się energią z sieci lub z własnych paneli,
– w drogich godzinach szczytu energia z magazynu zaspokaja potrzeby domu lub jest sprzedawana do sieci po wysokiej cenie,
– jednocześnie prosument może minimalizować zakup energii z sieci, a zwiększać autokonsumpcję wyprodukowanej energii, co poprawia bilans ekonomiczny całej instalacji.

Na wykresie wyraźnie widać, jak połączenie tych elementów odwraca proporcje cenowe:
– po wdrożeniu taryfy dynamicznej spada średnia cena energii kupowanej z sieci,
– po uruchomieniu magazynu energii rośnie cena uzyskiwana ze sprzedaży nadwyżek,
– a łączne koszty energii wyraźnie maleją.

W efekcie fotowoltaika z magazynem i taryfą dynamiczną staje się systemem, który nie tylko ogranicza rachunki do minimum, ale też aktywnie zarabia na różnicach cenowych na rynku energii. To rozwiązanie, które łączy bezpieczeństwo energetyczne, ekologię i czystą ekonomię.

Czy magazyn energii bez fotowoltaiki się opłaci?
Choć magazyny energii najczęściej kojarzą się z instalacjami fotowoltaicznymi, mogą być opłacalne także samodzielnie, zwłaszcza w połączeniu z taryfą dynamiczną.

W naszym laboratorium #WNLAB przy rocznym zużyciu energii na poziomie ok. 4 MWh, korzystamy z baterii o pojemności 10 kWh. W praktyce, większość z uzyskiwanych oszczędności przyniosłaby już bateria o pojemności 5–7 kWh. Magazyn automatycznie ładuje się w tanich godzinach nocnych lub południowych, a następnie zasila dom w godzinach szczytu, gdy energia z sieci jest najdroższa.
W połączeniu z klimatyzatorem działającym w tańszych godzinach daje to realne oszczędności — około 2000 zł rocznie, nawet bez paneli fotowoltaicznych.

Jeśli chodzi o koszty inwestycji:
– ceny magazynów SolarEdge zaczynają się dziś w hurcie od ok. 1000–1100 zł/kWh netto,
– tańsze, chińskie baterie można kupić nawet za ok. 500 zł/kWh w sprzedaży detalicznej,
– do tego dochodzą koszty instalacji, falownika (jeśli nie mamy hybrydowego) i 8% VAT.

W efekcie, inwestycja w mały magazyn energii może zwrócić się w ciągu 3–5 lat, szczególnie przy dynamicznych taryfach i rosnącej zmienności cen energii.

Koszty, okres zwrotu i efektywność magazynu energii

W ofercie skrojonej pod potrzeby taryf dynamicznych, obejmującej magazyn energii o pojemności 10 kWh oraz falownik 10 kW (Sigenergy), dostępnej m.in. za pośrednictwem platformy Pstryk, taki zestaw kosztuje dziś około 17 tys. zł netto, do czego należy doliczyć koszty montażu i 8% VAT.

W zależności od wybranych komponentów i sposobu użytkowania, okres zwrotu z inwestycji może się różnić. W przypadku mieszkania, bez dofinansowania wynosi obecnie około 5–6 lat. Ewentualne zmiany prawne – takie jak dopuszczenie odsprzedaży energii w godzinach wieczornych – mogłyby skrócić ten okres o co najmniej rok.

Dopóki jednak baterie nie stanieją jeszcze bardziej, po magazyny energii bez fotowoltaiki sięgać będą głównie odbiorcy, którym zależy dodatkowo na zabezpieczeniu ciągłości zasilania w domu.

Przy wyborze urządzenia kluczowe jest, aby jego system zarządzania energią (EMS) potrafił pobierać aktualne ceny energii z polskiej giełdy (RDN/RCE) lub bezpośrednio od sprzedawcy. Tylko wówczas możliwe będzie inteligentne ładowanie i rozładowywanie magazynu zgodnie z realnymi stawkami godzinowymi.

W #WNLAB planujemy dokładniejsze pomiary zużycia energii przez sam magazyn – szczególnie przez inwerter. Choć pobór własny magazynu jest niewielki, a sprawność konwersji energii szacujemy na około 95%, to przy niewielkim obciążeniu system może zużywać nawet 400 kWh rocznie na potrzeby własne. Oznacza to około 250 zł mniej oszczędności rocznie.

Nie zmienia to zasadniczo opłacalności inwestycji, ale pokazuje, że rzeczywista efektywność systemu zależy także od detali technicznych, które w Polsce są wciąż słabo zbadane. Dlatego w naszym laboratorium prowadzimy dalsze pomiary z wykorzystaniem mierników Shelly, zintegrowanych z systemami Fibaro i Home Assistant, aby lepiej zrozumieć, jak faktycznie zachowuje się magazyn w codziennym użytkowaniu.

Jak taryfy dynamiczne i magazyny energii zmieniają opłacalność fotowoltaiki w Polsce?

Stawka roczna, miesięczna, strefowa czy dynamiczna?

Taryfa dynamiczna to bez wątpienia najbardziej elastyczna forma rozliczania za prąd, ale nie jest jedyną drogą do niższych rachunków. W zależności od stylu życia, sposobu zużycia energii i poziomu automatyzacji domu, inne modele rozliczeń mogą być równie korzystne.

Taryfa miesięczna (np. Fortum Market Price)
W tym wariancie spółka energetyczna kupuje energię dla klientów na miesiąc do przodu. Dzięki temu odbiorca ma stałą stawkę przez cały miesiąc, niezależnie od godziny poboru, ale cena i tak odzwierciedla aktualną sytuację rynkową.
Dla sprzedawcy oznacza to mniejsze koszty zabezpieczeń kontraktów (bo zabezpiecza tylko jeden miesiąc, a nie rok lub dwa), a dla klienta – niższą cenę niż w rocznych taryfach, nawet tych „zamrożonych”.
Taryfy strefowe (np. G12, G12w, G13, G13s)
To dobrze znane rozwiązania, w których stawki różnią się w zależności od pory dnia lub dnia tygodnia. Ceny są znane z wyprzedzeniem – na rok, a czasem nawet na kilka lat – co daje przewidywalność i bezpieczeństwo.
Nowe warianty, takie jak G13s w Tauronie, wprowadzają jeszcze bardziej precyzyjny podział doby na strefy, lepiej dopasowany do aktualnych profili zużycia.
Taryfa dynamiczna (RDN/RCE)
Najbardziej zaawansowana opcja, w której ceny zmieniają się co godzinę zgodnie z notowaniami na giełdzie energii. Taryfa dynamiczna wymaga jednak przynajmniej minimalnego dostosowania zużycia – lub automatyzacji sterowania urządzeniami.
Jeśli potrafimy „ścisnąć” nasze zużycie do kilku najtańszych godzin doby (np. dzięki smart home, magazynowi energii czy zaprogramowanym urządzeniom), to taryfa dynamiczna pozostaje obecnie bezkonkurencyjna.